18 Aralık 2011 Pazar

Zehirli Bal Üreten Bitkiler


Daha önce yazdığım Arı Kovanı Yapalım ve Üst Çıtalı Kara Kovan Yapımı yazılarında sonra bal üretiminde balın zehirli olması hakkında Cevat Bey'in  sorduğu soru üzerine bir kaç araştırma yaptım (Google ile).

Cevat Bey demişki:
Gürkan bey, kovan tasarımı oldukça başarılı görünüyor, benim merak ettiğim bir diğer konu da; nasıl bir bal üretileceği. Benim gördüğüm arıcılık yapanlar kovanları belli ağaç ve bitkilerin olduğu bölgelere yerleştiriyorlar. Örneğin karadenizde kestane balı dedikleri bir bal üretiliyor, veya yaylalarda çiçek balı, ülkemizin güney kesimlerinde ise bize özgü çam balı. Ama bunu yapmak için kovanları taşıyarak çam ormanlarının içerisinde uygun bir alana yerleştiriyorlar. Hatta burada sonbahar da bir grup kovanın taşınarak büyük bir "Püren" veya Erica bitki kolonisinin yakınlarına getirildiğini gördüm. Bu bitki de sonbaharda çiçek açan nadir bitkilerden biri. Sonra bazı ballar deli bal tabir edilen kısmen zehirli hale gelebiliyor, bu da sanırım balın üretildiği bitkiler veya çiçekleri ile ilgili. Bu konuda ne düşünüyorsunuz.?
Zakkum, Sarı Yasemin, Açelya ve Orman gülü (Rhododendron) adı verilen funda bitkilerinden toplanan nektarın bala dönüştürülmesi insan sağlığına zararlı olabiliyormuş.

Ormangülünden olan zehirli maddeler balın doğru şekilde kovanda olgunlaştırılması ile ortadan kalkıyormuş. Fakat zakkumun balı larvalara yiyecek olarak da verildiği için tüm kovanın ölmesine yol açabiliyor. Arılar genelde içgüdüsel olarak zakkum ağaçlarından nektar toplamıyormuş. Fakat tek besin kaynağı bu ise ve yoğun oranda varsa olabiliyor.

Ayrıca Yeni Zelanda'da Coriaria familyasına ait Tutu ismindeki bitkilerin sularını sindiren bir tür çekirgenin dışkı olarak ürettiği nektarı arılar bazen toplayıp bala dönüştürebiliyor ve tutu bitkisinin ürettiği toksinler kovana taşınabiliyormuş.

Bulduğum bir listeye göre:

  1. Summer Ti Ti...
  2. Yellow Jessamine/ Gelsemium Sempervirens/ Carolina Jasmine/ Evening Trumpetflower/ Woodbine (Arılara zararlı, ölümlere neden oluyor)
  3. Star Lily/Deathcamus Zigadenus familyası bitkileri (polenleri arıları zehirliyor)
  4. Heliconia genus (Arılar için toksik)
  5. Spathodea Tree/ Fountain Tree/ Africa Tulip Tree/ Flame-of-the-Forest/ Nandi Flame
  6. Balsa Tree (Arılar için toksik)
  7. Aesculus Californica/ California Buckeye/ California Horse-chestnut (toksik polen ve nektar)
  8. Neottica Orchid (Arılar için toksik)
  9. Rhododendrum Ponticum/ Azalea Pontica/ Common Rhododendron (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  10. Andromeda Polifolia/ Bog Rosemary (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  11. Mountain Laurel/ Kalmia Latifolia/ Spoonwood/Calico Bush/ (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  12. Sheep Laurel (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  13. Azaleas (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  14. Wharangi Bush/ Melicope/ Corkwood/ Doughwood/ Alani (İnsan ölümlerine yol açan bal)
  15. Datura (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  16. Belladonna/ Deadly Nightshade/ Amaryllis (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  17. Henbane/Stinking Nightshade (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  18. Serjania Lethalis ( Brezilya; (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  19. Tutu bushes/ Coriaria Arborea --Yeni Zelanda --(Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  20. Vine Hopper çekirgesi (Tutu bitkisi ile besleniyor) -- Sadece Yeni Zelanda'da --(Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
  21. Oleander (Çıkan bal insanlar için toksik oluyor)
Bu bitkilerin latince isimlerini google veya http://www.seslisozluk.net ile arattırarak resimlerini ve Türkçe karşılıklarını bulun ve etrafta yetişiyor mu kontrol edin. Bitkilerin bazıları süs bitkisi olduğu için komşuların saksılarını da kontrol etmeniz gerekebilir.

Deli Bal ormangülünden geliyor. Şu adreste ayrıntılı bilgi bulmak mümkün. Doğu Karadeniz bölgesinden çıkan ballarda olabiliyormuş. Hakkında şaibeli bilgi var. İlaç olarak kullanıldığı da berlirtilmiş.

Arı kovanlarının belirli yerlere taşınması hem üretimi arttırmak hemde balın aromasını geliştirmek açısından önemli. Ticari üretimler de uygulanan bir yöntem. Bizim için gerekli değil.

Eğer karakovanınız sağlıklı biçimde gelişiyorsa, larva ölümleri yoksa, çıkan balın hasadından evvel yeterli derecede olgunlaşması sağlanıyorsa bir tehlike olacağını sanmıyorum.

Bu arada hafta sonu kovanımı çatısı hariç bitirdim. Zımparalayıp linseed ve balmumu ile cilaladıktan sonra tam olarak bitmiş olacak. Resimleri yakında yayınlayacağım.